Gorszy nastrój u dorosłego człowieka można wiązać z wieloma czynnikami, włączając w to reakcję na złą pogodę, czy problemy w pracy. Przyczyn braku witalności u dzieci należy szukać gdzie indziej. Za osłabienie organizmu małego dziecka, brak apetytu, zmęczenie, brak ochoty na zabawę najczęściej odpowiada niedawno przebyta choroba, anemia, zbyt intensywny program dnia (przeciążenie bodźcami) lub trudne, przykre dla dziecka doświadczenia. Brak witalności może być też pierwszym sygnałem rozwijającej się choroby.

Najczęstsze przyczyny braku wigoru u dzieci:

OSŁABIENIE PO INFEKCJI

Najczęstszym powodem przejściowego spadku energii i ogólnego osłabienia organizmu jest przebyta choroba, kiedy to młody organizm mobilizował się do walki z wirusem lub bakteriami. Przeważnie dzieje się tak po grypie, zapaleniu oskrzeli lub płuc oraz po kilkudniowej biegunce.

Dziecko w okresie rekonwalescencji potrzebuje wypoczynku, częstych spacerów na świeżym powietrzu i wzmacniającej diety (szczególne miejsce w diecie dziecka powinny zająć owoce, warzywa i soki). Można skonsultować z lekarzem wprowadzenie preparatów witaminowych i probiotyków.

ZMĘCZENIE

Przyczyną osłabienia może być zwykłe przemęczenie. Dziecko nie chorowało i nie choruje, a jednak widzimy, że brakuje mu energii, jest ciągle śpiące, bez chęci do zabawy. Być może zbyt intensywnie wypełniliśmy rozkład dnia dziecka? Choć w dzisiejszych czasach zapanowała moda na zajęcia dodatkowe, dzieci muszą mieć czas na tzw. nic nierobienie. Tego czasu nie ma oczywiście zapełnić telewizor czy komputer. Pamiętajmy, że zmęczenie wynikające z przeciążenia różnymi zajęciami nie ma nic wspólnego ze zmęczeniem po zabawie na świeżym powietrzu. Ten drugi rodzaj wyczerpania energii ma bardzo pozytywny wpływ na samopoczucie dziecka, jeżeli skutkuje zmęczeniem, to tylko krótkotrwałym.

PROBLEMY ZE SNEM

Jedną z przyczyn osłabienia mogą być zaburzenia snu. Niewyspane dziecko jest w ciągu dnia zmęczone, marudne i ospałe. Problemy ze snem występują najczęściej w sytuacjach stresu (np. początek przedszkola/szkoły). Trudno też mówić o spokojnym śnie dziecka, które ogląda filmy niedostosowanie do swojego wieku (np. sceny przemocy) lub gdy atmosfera w domu jest wyjątkowo napięta. Silne emocje utrudniające spokojny sen mogą też wynikać z podekscytowania, np. w związku z wyjazdem na wakacje, wizytą lubianych gości, zabawą urodzinową itp.

ANEMIA

Kolejną przyczyną osłabienia, którą potwierdzić może badaniem krwi, jest anemia, czyli niedobór hemoglobiny. Anemia jest najczęściej wynikiem zbyt małej ilości żelaza w diecie lub złego przyswajania tego pierwiastka. Malec jest osłabiony bez wyraźnej przyczyny, jego skóra jest szorstka i sucha, a w kącikach ust pojawiają się zajady, paznokcie i włosy są łamliwe.

Leczenie anemii to przede wszystkim wzbogacenie diety w potrawy, w których jest dużo łatwo przyswajalnego żelaza: czerwone mięso, jaja, razowy chleb, groch, fasolę, zielone warzywa liściaste i suszone owoce. Czasem konieczne jest podanie preparatów zawierających żelazo, wraz z kwasem foliowym i witaminą B6.

NIEDOCZYNNOŚĆ TARCZYCY

Ciągłe zmęczenie może być objawem niedoboru jodu w organizmie. Jest on niezbędny do wytwarzania hormonów tarczycy. Długotrwały niedobór hormonów tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3) może prowadzić do wielu zaburzeń ogólnoustrojowych. U chorego dziecka na szyi tworzy się charakterystyczne zgrubienie, tzw. wole. Dziecko stale odczuwa zmęczenie i senność, ma trudność z koncentrowaniem uwagi, może występować przygnębienie, zahamowanie wzrostu. Jeśli badania potwierdzą chorobę, konieczne będzie podawanie dziecku jodu w tabletkach. Czasem konieczne staje się też podawanie tyroksyny - hormonu tarczycy. Profilaktycznie można wzbogacić dietę dziecka w świeże ryby, zieloną sałatę, mleko i jego przetwory.

]NISKIE CIŚNIENIE KRWI

Przyczyna wyczerpania i senności może tkwić w niskim ciśnieniu krwi. Rzadko jest ono objawem choroby, to najczęściej po prostu cecha osobnicza. Domowe sposoby na podniesienie ciśnienia to kawałek czekolady, kubek kakao, potrawy z warzyw strączkowych (fasola, groch, bób, soczewica) i kapusty oraz gimnastyka. Jeśli to nie pomoże, lekarz może przepisać dziecku leki podnoszące ciśnienie.

NIEWYLECZONE INFEKCJE

Jeśli dziecko nagle przestaje jeść, zaczyna tracić na wadze i ma trudną do wyjaśnienia gorączkę, trzeba pilnie wykonać badania w celu wykluczenia chorób przewlekłych. Za powyższe objawy najczęściej odpowiadają zakażenia dróg moczowych, przewlekłe zapalenia zatok, przewlekłe zapalenia ucha, zmiany reumatyczne. Niewyleczone infekcje mogą poważnie zaburzyć rozwój dziecka.

CUKRZYCA

Kiedy dziecko jest osłabione, a przy tym nagle zaczyna pić ogromne ilości płynów, chudnie mimo dużego apetytu i ma problemy z utrzymaniem moczu, przyczyną może być cukrzyca. Cukrzyca u dzieci na początku nie daje żadnych objawów, dlatego rzadko zostaje zdiagnozowana odpowiednio wcześnie. Wystąpienie objawów klinicznych poprzedzone jest bezobjawowym, trwającym najczęściej wiele lat, procesem niszczenia komórek B wysp trzustkowych w następstwie reakcji autoimmunologicznej.

U dzieci i młodzieży występuje głównie cukrzyca typu 1, której leczenie od początku polega między innymi na substytucyjnym podawaniu insuliny. Bardzo ważna jest też dieta ograniczająca produkty zawierające dużo cukru.

NADWAGA

Ciągłe zmęczenie u dziecka może też mieć związek z występowaniem u niego nadwagi. Pulchniejszy kilkulatek ma mniej energii niż rówieśnicy. Niechętnie się rusza, ma słabą kondycję fizyczną, łatwo się męczy. Winę za nadwagę dziecka najczęściej ponoszą przekarmiający go opiekunowie. Bywa, że wystarczy ograniczyć przekąski między głównymi posiłkami, wyeliminować słodycze lub jedynie zmniejszyć porcje jedzenia, aby waga dziecka się unormowała. Rodzice dzieci z nadwagą powinni zadbać o regularne zajęcia fizyczne dziecka (rower, basen, gra w piłkę itp.).